Tarihi kaynaklara göre Türkistan, Orta Asya ve Batı Çin’i
içerisine alan çok geniş bir bölgenin kayısının ana vatanı olduğu sanılmaktadır.
Günümüzden 5000 yıl gibi çok uzun bir zaman önce kayısı bu bölgede bilinmekte ve
tarımı yapılmaktaydı. Büyük İskender’in seferleri sırasında kayısı M.Ö. IV’yy’da
Anadolu’ya getirilmiş yetişmesi için uygun iklim ve toprakları Anadolu’da
bulunduğundan Anadolu kayısının ikinci vatanı olmuştur. M.Ö. I. Yy’da Roma ve
Pers savaşları sırasında Ermeni tüccarlar tarafından önce İtalya’ya sonra da
Yunanistan’a götürülmüştür. İtalya ve Yunanistan’dan diğer Avrupa ülkelerine
geçişi uzun yıllar almış 13. Yy’da İspanya ve İngiltere, 17. Yy’da da Fransa ve
Amerika’ya da götürülmüştür.
Kayısı, coğrafik olarak dünyanın hemen hemen
her yerine dağılmış olsa da daha çok Akdeniz’e yakın olan ülkelerde Avrupa, Orta
Asya, Amerika ve Afrika kıtalarına yayılmış ve burada yetişme alanları
bulmuştur. Dünya yaş kayısı üretiminde Türkiye birinci sıradadır. Türkiye’yi
İspanya, İtalya, birleşik devletler topluluğu, İran Fransa, Yunanistan ve ABD
izlemektedir. Bu birinci grup ülkelerin yaş kayısı üretimleri 100 bin tonun
üzerindedir. Birinci gruba Fas, Pakistan, Suriye, Çin, Güney Afrika, Macaristan,
eski Yugoslavya, Romanya, Avustralya, takip etmektedir.
Dünya yaş kayısı üretiminin yaklaşık %10-15’inin yapıldığı Türkiye’de 6 kayısı bölgesi
bulunmaktadır. Bu bölgeler;
Malatya, Elazığ, Erzincan bölgesi
Kars, Iğdır bölgesi
Akdeniz (Mersin, Mut, Antakya) Bölgesi
Marmara Bölgesi
Ege Bölgesi
İç Anadolu Bölgesi
Bu bölgeler içerisinde Malatya, Elazığ, Erzincan bölgesi dışındaki bölgelerin üretimleri sofralık
tüketime yöneliktir. Birinci bölgedeki kayısıların çoğunluğu kurutulmakta ve bu
bölge dünya kuru kayısı üretiminin yaklaşık % 85-90’ını
karşılamaktadır.
Kaynak : http://www.malatya.gov.tr
